İnsan Hakları Şehirleri

1988 yılında PDHRE, People’s Movement for Human Rights Learning (“İnsan Haklarını Öğrenmek için İnsanların Hareketi” / önceden “İnsan Hakları Eğitimi için İnsanların On Yılı”) kurulur. Empoze edilmiş cehaletin kendisinin bir insan hakkı ihlâli olduğu anlayışından yola çıkan PDHRE’nin amacı; toplumun bütün kesimlerinden insanların gündelik yaşamlarıyla ilişkili insan haklarını güçlendirmek ve buradan da eylemliliğe yönelmektir.  PDHRE 1988’den bu yana 60’tan çok ülkede yerel topluluklar düzeyinde insan hakları eğitimi vermiş, bir dizi yazılı, görsel, işitsel eğitim malzemesi üretmiştir. 1995–2004 arasındaki BM İnsan Hakları Eğitimi için on yıl çerçevesinde de oldukça etkili olmuştur. Bu tarihler arasında, 1997 yılında, BM on yılından esinlenen Rosario (Arjantin) kenti, Belediye Meclisi’nce insan hakları şehri ilan edilir. Böylece, “İnsan Hakları Şehirleri Hareketi” denebilecek uluslararası hareket de başlamış olur. Bu tarihten bu yana PDHRE, amaçlarını hayata geçirmek için İnsan Hakları Şehirleri’nin kuruluşunu ve gelişimini kolaylaştırıp desteklemektedir. 

Öte yandan 2000 yılında, Fransa’nın St. Denis belediyesi ile İspanya’nın Barselona belediyesi önderliğinde 350’den fazla Avrupa şehri yönetimi, İnsan Haklarının Şehirde Güvence Altına Alınması Avrupa Şartı’nı imzalar. Türkiye’den İstanbul Büyükşehir Belediyesi, bu Şartın imzacıları arasındadır. Şartın birinci maddesi “Kent Hakkı” başlığını taşır ve kenti, orada yaşayanlara ait olan kolektif bir mekân olarak tanımlar. Şarta giden sürecin önderlerinden olan Barselona 2016 yılında Haklar Şehri Programı’nı başlatacak, Madrid de 2017 yılında, “İnsan Hakları Kentleri için Stratejik Plan”ı kabul edecektir.         

2001 yılında Graz / Avusturya Avrupa’nın ilk insan hakları şehri statüsünü elde eder. Bugün Graz’da, yerel ve bölgesel düzeylerde insan haklarının desteklenmesi için UNESCO desteğiyle kurulmuş bulunan bir merkez de mevcuttur: Centre for the Promotion of Human Rights at the Local and Regional Levels

2005 yılında, UCLG (Birleşik Kentler ve Yerel Yönetimler)’nin Sosyal İçerme, Katılımcı Demokrasi ve İnsan Hakları Komitesi Kurulur. Söz konusu komite, uluslararası insan hakları şehirleri hareketini yakından takip etmektedir.  

2015 yılında, BM, “İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Konusunda Yerel Yönetimlerin Rolü” başlıklı nihai raporu yayımlar. (A/HRC/30/49) Burada da “insan hakları şehri” nosyonuna yer verilir. 

Günümüzde, kimi kaynaklara göre 40 civarında, kimi kaynaklara göre 100’den çok insan hakları şehri bulunmaktadır. Şehirler ağırlıklı olarak Kuzey Amerika ile Avrupa’da yoğunlaşmakla birlikte, son yıllarda diğer anakaralardaki şehirler de azımsanmayacak bir düzeye ulaşmıştır.  

Font boyutlandır
Kontrast
İzmir Kent Hakkı Merkezi